ไต คืออะไร?
ไต (Kidneys) เป็นอวัยวะที่มีรูปร่างคล้ายถั่ว อยู่บริเวณใต้ชายโครงด้านหลังทั้ง 2 ข้าง โดยไตแต่ละข้างจะมีหน่วยไต (nephron) ซึ่งทำหน้าที่กรองน้ำและของเสียออกจากร่างกาย
หน้าที่ของไต
- กรองน้ำ และกำจัดของเสียรวมทั้งสารพิษออกจากร่างกาย
- ควบคุมสมดุลน้ำและเกลือแร่ในร่างกาย ตลอดจนควบคุมภาวะความเป็นกรด-ด่างในเลือด
- สร้างฮอร์โมน Erythropoietin และวิตามินดีที่เกี่ยวข้องกับกระดูก
- กำจัดสารพิษและยาที่ได้รับออกจากร่างกาย
รู้จักโรคไตเรื้อรัง
โรคไตเรื้อรัง (Chronic kidney disease) คือภาวะที่ไตทำงานได้ลดลง โดยดูจากค่า eGFR หรือมีภาวะผิดปกติ เช่น โปรตีนรั่วในปัสสาวะ หรือความผิดปกติทางรังสีวิทยา มากกว่า 3 เดือนขึ้นไป
ระยะเริ่มแรกมักไม่มีอาการ ดังนั้นควรตรวจสุขภาพไตทุกปีเพื่อวินิจฉัยและรักษาได้ทันท่วงที
สาเหตุของโรคไตเรื้อรัง
- โรคเบาหวาน
- โรคความดันโลหิตสูง
- โรคไตอักเสบ เช่น IgA nephropathy, Lupus nephritis
- โรคทางพันธุกรรม เช่น ถุงน้ำที่ไต
- โรคหัวใจและหลอดเลือดทำให้ไตขาดเลือด
- นิ่วหรือการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะซ้ำ
- การใช้ยาแก้ปวด NSAIDs นานเกินไป เช่น diclofenac
ระยะของโรคไตเรื้อรัง
| ระยะของโรคไต | ค่า eGFR (mL/min/1.73 m²) | คำอธิบาย |
|---|---|---|
| ระยะที่ 1 | > 90 | มีภาวะไตผิดปกติแต่ค่า eGFR ยังปกติ |
| ระยะที่ 2 | 60–89 | มีภาวะไตผิดปกติและ eGFR ลดลงเล็กน้อย |
| ระยะที่ 3a | 45–59 | eGFR ลดลงปานกลาง |
| ระยะที่ 3b | 30–44 | eGFR ลดลงมากขึ้น |
| ระยะที่ 4 | 15–29 | ไตเสื่อมมาก |
| ระยะที่ 5 | < 15 | ไตวายระยะสุดท้าย |
การรักษาโรคไตเรื้อรัง
การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุและระยะของโรค เช่น ควบคุมโรคประจำตัว, ปรับอาหาร, ใช้ยาอย่างเหมาะสม และในรายที่ไตเสื่อมมากอาจต้องทำการฟอกไตหรือล้างไตทางช่องท้อง หรือปลูกถ่ายไต